Bazen vücudunuzda daha önce fark etmediğiniz küçük bir değişiklik bile zihninizi uzun süre meşgul edebilir. Başınız ağrıdığında, kalbiniz hızlı attığında ya da vücudunuzun herhangi bir yerinde farklı bir his oluştuğunda aklınıza hemen ciddi bir hastalık ihtimali gelebilir.
İnternette belirtileri araştırmak, vücudu tekrar tekrar kontrol etmek veya bir sağlık sorunu olmadığı söylense bile tam olarak rahatlayamamak bu döngünün bir parçası olabilir. Sağlıkla ilgili endişelerin yoğunlaşarak günlük yaşamı etkilemeye başlaması ise sağlık anksiyetesi ile ilişkili olabilir.
Sağlık Anksiyetesi Nedir?
Sağlık anksiyetesi, kişinin sağlığıyla ilgili yoğun ve tekrarlayan endişeler yaşamasıyla kendini gösterebilir. Kişi, vücudundaki olağan veya geçici bir hissi ciddi bir hastalığın belirtisi olarak yorumlayabilir.
Burada önemli olan sağlık konusunda zaman zaman endişelenmek değildir. Hepimiz bir belirti yaşadığımızda bunun nedenini merak edebiliriz. Sağlık anksiyetesinde ise bu düşünceler daha sık ortaya çıkabilir, kontrol edilmesi zor hale gelebilir ve kişinin günlük yaşamını etkileyebilir.
Sağlık Anksiyetesi Belirtileri Nelerdir?
Sağlık kaygısı herkeste aynı şekilde görülmez. Ancak bazı davranış ve düşünce biçimleri daha sık karşımıza çıkabilir:
- Vücuttaki küçük değişiklikleri sık sık kontrol etmek
- Kalp atışı, nefes, ağrı veya farklı bedensel hislere yoğun şekilde odaklanmak
- İnternette sürekli hastalık ve belirti araştırmak
- Bir belirtinin ciddi bir hastalığa işaret ettiğini düşünmek
- Sağlıkla ilgili haberlerden veya hastalık hikâyelerinden yoğun şekilde etkilenmek
- Yakın çevreden sağlık konusunda tekrar tekrar güvence istemek
- Sağlık kontrollerinden sonra kısa süre rahatlayıp yeniden endişelenmek
- Hastalık ihtimali nedeniyle bazı ortamlardan veya aktivitelerden kaçınmak
Bu belirtilerden birkaçını zaman zaman yaşamak tek başına sağlık anksiyetesi olduğu anlamına gelmez. Burada düşüncelerin ne kadar yoğun olduğu ve günlük yaşamı ne ölçüde etkilediği önemlidir.
Sürekli Hastalık Düşüncesi Neden Olur?
“Ya ciddi bir hastalığım varsa?” düşüncesinin tek bir nedeni olmak zorunda değildir. Geçmiş deneyimler, kaygıya yatkınlık, kişinin çevresinde yaşanan sağlık sorunları veya bedensel belirtilere karşı yüksek hassasiyet bu düşüncelerin ortaya çıkmasında rol oynayabilir.
Özellikle belirsizlik, sağlık kaygısının önemli parçalarından biri olabilir. İnsan zihni kesin bir cevap bulamadığında olası senaryolar üretmeye başlayabilir. Sağlık söz konusu olduğunda ise bu senaryolar çoğu zaman en olumsuz ihtimallere doğru ilerleyebilir.
Google’da Sürekli Belirti Aramak Kaygıyı Neden Artırabilir?
Bir belirti yaşandığında internette araştırma yapmak ilk anda rahatlatıcı gelebilir. “Bir bakayım, önemli bir şey mi?” düşüncesi oldukça anlaşılabilir.
Ancak aynı belirtiyi tekrar tekrar araştırmak farklı hastalıklarla ilgili çok sayıda bilgiyle karşılaşmaya neden olabilir. Başlangıçta cevap bulmak için yapılan araştırma, bir süre sonra yeni endişelerin ortaya çıkmasına yol açabilir.
Örneğin basit bir baş ağrısını araştırırken çok daha ciddi sağlık sorunlarıyla karşılaşmak, kişinin dikkatini bu ihtimallere yöneltebilir. Ardından kişi vücudunu daha fazla gözlemlemeye başlayabilir ve daha önce önemsemediği hisleri fark edebilir.
Böylece şu döngü oluşabilir:
Bedensel bir his → endişe → internette araştırma → kısa süreli rahatlama veya yeni korkular → vücudu daha fazla kontrol etme → daha fazla endişe.
Vücudu Sürekli Kontrol Etmek Neden Rahatlatmıyor?
Sağlık anksiyetesi yaşayan bir kişi nabzını kontrol edebilir, vücudunda bir şişlik olup olmadığına bakabilir veya belirli bir bölgeyi tekrar tekrar inceleyebilir.
Bu davranışlar genellikle kaygıyı azaltmak amacıyla yapılır. Kontrol sonrasında kısa süreli bir rahatlama da yaşanabilir. Fakat zihnin yeniden “Emin misin?” sorusunu üretmesiyle kontrol etme ihtiyacı tekrar ortaya çıkabilir.
Bu nedenle sürekli kontrol etmek uzun vadede güven hissini artırmak yerine kişinin dikkatini daha fazla bedensel belirtilere yöneltebilir.
Doktor “Bir Sorun Yok” Dediği Halde Neden Kaygı Devam Edebilir?
Sağlık kontrollerinde olumsuz bir bulguya rastlanmaması çoğu insan için rahatlatıcıdır. Sağlık anksiyetesinde ise bu rahatlama bazen kısa sürebilir.
Zihin bu kez “Ya gözden kaçan bir şey varsa?”, “Ya test erken yapıldıysa?” veya “Ya başka bir hastalıksa?” gibi yeni sorular üretmeye başlayabilir.
Böyle durumlarda asıl zorlayıcı nokta yalnızca belirli bir hastalıktan korkmak değil, sağlıkla ilgili belirsizliğe tahammül etmekte zorlanmak olabilir.
Sağlık Anksiyetesi ile Panik Atak Arasında İlişki Var mı?
Sağlık kaygısı ve panik belirtileri bazı kişilerde birbirini besleyebilir. Örneğin kalp atışlarının hızlanması ciddi bir sağlık problemi olarak yorumlandığında kişinin kaygısı artabilir. Artan kaygıyla birlikte kalp atışı daha da hızlanabilir ve nefes alışverişinde değişiklikler yaşanabilir.
Bu bedensel belirtilerin tehlikeli olduğu düşüncesi korkuyu daha da yoğunlaştırabilir.
Panik atak sırasında ortaya çıkabilen belirtiler ve bu döngünün nasıl oluşabileceği hakkında daha ayrıntılı bilgi için panik atak belirtileri yazısını inceleyebilirsiniz.
Sağlık Anksiyetesi ile Nasıl Başa Çıkılabilir?
Sağlıkla ilgili kaygıları tamamen ortadan kaldırmaya çalışmak yerine, kaygıyla kurulan ilişkiyi değiştirmek daha işlevsel olabilir.
Belirti Araştırma Alışkanlığınızı Fark Edin
Bir belirti hissettiğiniz anda otomatik olarak internette araştırma yapıp yapmadığınızı gözlemleyin. Araştırma sonrasında gerçekten daha sakin mi olduğunuzu, yoksa yeni hastalık ihtimalleri düşünmeye mi başladığınızı fark etmeye çalışın.
Vücudunuzu Ne Sıklıkla Kontrol Ettiğinizi Gözlemleyin
Nabız ölçmek, vücudu incelemek veya aynı belirtiyi tekrar tekrar kontrol etmek kısa süreli rahatlama sağlayabilir. Bu davranışların ne sıklıkla tekrarlandığını fark etmek, kaygı döngüsünü anlamak açısından önemli olabilir.
Düşünce ile Gerçeği Birbirinden Ayırmaya Çalışın
“Bu ağrı ciddi bir hastalık olabilir” düşüncesinin ortaya çıkması, gerçekten ciddi bir hastalık olduğu anlamına gelmez.
Kaygı sırasında zihnin ürettiği ihtimalleri kesin gerçekler olarak değerlendirmek yerine, bunların birer düşünce olduğunu fark etmek yardımcı olabilir.
Dikkatinizi Sürekli Bedensel Hislere Vermemeye Çalışın
Bir bedensel hissi sürekli takip etmek, o hissin daha belirgin algılanmasına neden olabilir. Günlük aktivitelere dönmek ve dikkati farklı alanlara yönlendirmek bu döngünün fark edilmesine yardımcı olabilir.
Kaygıyla başa çıkmaya yönelik farklı yöntemler için anksiyete ile baş etme yazısını da okuyabilirsiniz.
Mindfulness Sağlık Kaygısında Nasıl Kullanılabilir?
Sağlık anksiyetesinde kişi çoğu zaman gelecekte yaşanabilecek bir sağlık problemi üzerine düşünür. Mindfulness yaklaşımı ise dikkatin tekrar içinde bulunulan ana yönlendirilmesini ve düşüncelerin otomatik olarak gerçek kabul edilmeden gözlemlenmesini amaçlar.
Bu, sağlıkla ilgili düşüncelerin tamamen ortadan kalkacağı anlamına gelmez. Ama kişinin bu düşünceler ortaya çıktığında onlara nasıl tepki verdiğini fark etmesine yardımcı olabilir.
Konuyla ilgili daha ayrıntılı bilgi için mindfulness nedir? yazısını inceleyebilirsiniz.
Sağlık Anksiyetesi İçin Ne Zaman Psikolojik Destek Alınmalı?
Sağlıkla ilgili düşünceler günün önemli bir bölümünü kaplamaya başladıysa, sürekli internet araştırması veya beden kontrolü yapılıyorsa, sağlıkla ilgili korkular günlük yaşamı ve ilişkileri etkiliyorsa psikolojik destek değerlendirmek faydalı olabilir.
Özellikle kaygı nedeniyle sosyal yaşamdan uzaklaşmak, sürekli güvence aramak veya günlük aktiviteleri hastalık korkusu nedeniyle kısıtlamak yaşanan güçlüğün daha yakından ele alınmasını gerektirebilir.
Psikolojik desteğe başlama konusunda kararsızsanız psikoloğa ne zaman gidilmeli? yazısını da inceleyebilirsiniz.
Sağlık Anksiyetesi Terapisinde Neler Ele Alınabilir?
Terapi sürecinde kişinin sağlıkla ilgili düşünceleri, bedensel belirtileri nasıl yorumladığı, güvence arama davranışları, internet araştırmaları ve beden kontrolü gibi kaygıyı sürdürebilen davranışlar ele alınabilir.
Amaç kişinin gerçek sağlık ihtiyaçlarını görmezden gelmesi değildir. Sağlıkla ilgili gerekli değerlendirmeler ile kaygının oluşturduğu tekrar eden kontrol ve güvence arama döngüsünü birbirinden ayırt edebilmek önemlidir.
Her kişinin yaşadığı süreç farklı olduğu için psikolojik destek süreci de kişinin ihtiyaçlarına göre değerlendirilir.
Çekmeköy’de Sağlık Anksiyetesi ve Kaygı İçin Psikolojik Destek
Sağlığınızla ilgili düşünceler zihninizi sürekli meşgul ediyor, vücudunuzu sık sık kontrol ediyor veya bir hastalık ihtimalini düşünmeden durmakta zorlanıyorsanız yaşadığınız kaygıyı anlamak ve bu döngü üzerinde çalışmak için psikolojik destek almayı değerlendirebilirsiniz.
Klinik Psikolog Pelin Aslan Öztürk, Çekmeköy’deki ofisinde kaygı ve anksiyete ile ilişkili güçlükler üzerine yüz yüze görüşmeler gerçekleştirmektedir.
Pelin Aslan Öztürk’ün ele aldığı diğer konuları çalışma alanları sayfasından inceleyebilir, görüşmelerin gerçekleştirildiği ortamı Çekmeköy’deki ofisimiz sayfasından görebilirsiniz.
Görüşme ve randevu hakkında bilgi almak için iletişim sayfası üzerinden ulaşabilirsiniz.
Not: Yeni ortaya çıkan, şiddetli, alışılmadık veya endişe verici fiziksel belirtiler yalnızca kaygıya bağlanmamalıdır. Gerektiğinde uygun tıbbi değerlendirmeye başvurulmalıdır. Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve tanı veya tıbbi değerlendirme yerine geçmez.