Mindfulness nedir? Mindfulness, Türkçede bilinçli farkındalık olarak ifade edilen; dikkati içinde bulunduğumuz ana yönlendirmeyi ve yaşadığımız deneyimleri yargılamadan fark etmeyi temel alan bir yaklaşımdır.
Günlük hayatın yoğunluğu içerisinde zihnimiz geçmişte yaşanan olaylara veya gelecekle ilgili kaygılara kolayca yönelebilir. Mindfulness uygulamaları ise düşünceleri tamamen ortadan kaldırmak yerine, onları fark ederek dikkati yeniden içinde bulunduğumuz ana getirmeyi amaçlar.
Mindfulness Nedir?
Mindfulness (bilinçli farkındalık), kişinin o anda yaşadığı düşünceleri, duyguları, bedensel duyumları ve çevresinde gerçekleşenleri fark etmesine dayanan bir uygulamadır.
Amaç zihni tamamen boşaltmak veya olumsuz düşünceleri engellemek değildir. Bunun yerine düşünceleri ve duyguları hemen değiştirmeye çalışmadan fark edebilmek önemlidir.
Örneğin stresli olduğunuzu fark ettiğinizde “Stresli olmamalıyım” demek yerine, o anda yaşadığınız duyguyu ve bedeninizde oluşturduğu etkileri gözlemlemek bilinçli farkındalık yaklaşımının bir parçası olabilir.
Mindfulness Nasıl Yapılır?
Mindfulness uygulamak için uzun meditasyon seanslarına ihtiyaç yoktur. Günlük hayat içerisinde birkaç dakikalık basit farkındalık egzersizleriyle başlanabilir.
1. Nefes Farkındalığı
Rahat bir pozisyonda oturarak dikkatinizi nefes alışverişinize yönlendirin. Nefesinizi değiştirmeye çalışmadan havanın girişini ve çıkışını fark edin.
Zihniniz başka düşüncelere yöneldiğinde bunu bir hata olarak değerlendirmek yerine, dikkatinizi nazikçe yeniden nefesinize getirebilirsiniz.
2. Beden Tarama Egzersizi
Dikkatinizi sırayla vücudunuzun farklı bölgelerine yönlendirebilirsiniz. Ayaklarınızdan başlayarak bacaklarınızı, gövdenizi, omuzlarınızı ve yüzünüzü fark etmeyi deneyin.
Bu sırada gerginlik, sıcaklık, ağırlık veya rahatlık gibi bedensel duyumları değiştirmeye çalışmadan gözlemleyebilirsiniz.
3. Düşünce ve Duyguları Gözlemleme
Gün içerisinde ortaya çıkan düşünce ve duyguları hemen değerlendirmek yerine fark etmeye çalışabilirsiniz. “Şu anda kaygı hissediyorum” veya “Zihnim gelecekle ilgili düşüncelere yöneldi” gibi basit gözlemler yapılabilir.
Mindfulness Stres Yönetimine Nasıl Yardımcı Olabilir?
Stres yaşadığımızda zihnimiz aynı düşüncelerin etrafında tekrar tekrar dolaşabilir. Bilinçli farkındalık uygulamaları, kişinin bu düşünceleri fark etmesine ve dikkatini yeniden mevcut ana yönlendirmesine yardımcı olabilir.
Mindfulness tek başına bütün stres kaynaklarını ortadan kaldıran bir yöntem değildir. Ancak düzenli uygulandığında kişinin stres karşısındaki düşünce, duygu ve bedensel tepkilerini daha iyi fark etmesine katkı sağlayabilir.
Mindfulness Günlük Hayatta Nasıl Uygulanır?
Bilinçli farkındalığı günlük hayatınıza dahil etmek için özel bir ortam oluşturmanız gerekmez. Gün içerisinde yaptığınız sıradan aktiviteleri daha farkında şekilde gerçekleştirmeyi deneyebilirsiniz.
- Sabah birkaç dakika nefes alışverişinizi gözlemleyin.
- Yemek yerken telefon veya televizyon yerine yemeğin tadına ve dokusuna odaklanın.
- Yürürken çevrenizdeki sesleri, renkleri ve bedeninizdeki hareketleri fark edin.
- Gün içerisinde kısa süreliğine durarak o anda nasıl hissettiğinizi gözlemleyin.
- Uyumadan önce birkaç dakika boyunca nefesinize veya bedensel duyumlarınıza odaklanın.
Mindfulness ve Psikolojik Sağlık
Mindfulness, psikolojik sağlığı desteklemek amacıyla günlük yaşamda kullanılabilecek yöntemlerden biridir. Ancak psikolojik iyi oluş yalnızca tek bir uygulamaya bağlı değildir.
Uyku düzeni, sosyal ilişkiler, fiziksel hareket ve kişinin kendisine zaman ayırması da psikolojik iyi oluş açısından önemlidir.
Bu konuda uygulayabileceğiniz diğer öneriler için Psikolojik Sağlığı Destekleyen 5 Basit Alışkanlık yazısını inceleyebilirsiniz.
Mindfulness Herkes İçin Yeterli midir?
Mindfulness günlük stresle baş etme ve farkındalık geliştirme konusunda yardımcı bir uygulama olabilir. Bununla birlikte yoğun kaygı, uzun süren mutsuzluk, stres veya başka psikolojik güçlükler günlük yaşamınızı belirgin şekilde etkiliyorsa yalnızca mindfulness uygulamalarına güvenmek yerine profesyonel destek değerlendirilmelidir.
Psikolojik desteğe ne zaman ihtiyaç duyulabileceği hakkında daha fazla bilgi için Psikoloğa Ne Zaman Gidilmeli? yazısını okuyabilirsiniz.
Terapi ve psikolojik destek alanları hakkında bilgi almak için çalışma alanlarını inceleyebilir veya görüşme için iletişim sayfasını ziyaret edebilirsiniz.