Kalbinizin bir anda hızlandığını, nefes almakta zorlandığınızı ve kötü bir şey olacakmış gibi hissettiğinizi düşünün. Üstelik birkaç dakika önce her şey normaldir ve ortada sizi bu kadar korkutacak belirgin bir durum da olmayabilir.
Panik atak yaşayan biri için bu deneyim oldukça gerçek ve yoğun hissedilebilir. Özellikle ilk kez yaşandığında, ortaya çıkan bedensel belirtiler kişinin ciddi bir sağlık problemi yaşadığını düşünmesine neden olabilir.
Peki panik atak belirtileri nelerdir, panik atak neden ortaya çıkabilir ve böyle bir durumda ne yapılabilir?
Panik Atak Nedir?
Panik atak, yoğun korku veya rahatsızlık hissinin kısa süre içerisinde belirgin şekilde arttığı bir durumdur. Bu sırada yalnızca korku hissi değil, kalp çarpıntısı ve nefes darlığı gibi çeşitli bedensel belirtiler de yaşanabilir.
Panik atağı zorlaştıran durumlardan biri, her zaman açık bir tehlike karşısında ortaya çıkmamasıdır. Kişi evde dinlenirken, işe giderken, alışveriş yaparken veya günlük hayatına devam ederken de benzer bir deneyim yaşayabilir.
Tek bir panik atak yaşamak ise kişinin mutlaka panik bozukluğu olduğu anlamına gelmez.
Panik Atak Belirtileri Nelerdir?
Panik atak sırasında yaşanan belirtiler kişiden kişiye değişebilir. Herkes aynı belirtileri yaşamayabileceği gibi belirtilerin yoğunluğu da farklı olabilir.
Yaygın olarak görülebilen panik atak belirtileri arasında şunlar yer alabilir:
- Kalp çarpıntısı veya kalp atışlarının hızlandığını hissetme
- Nefes darlığı veya yeterince nefes alamama hissi
- Göğüste sıkışma veya rahatsızlık
- Terleme
- Titreme
- Baş dönmesi veya sersemlik hissi
- Uyuşma ya da karıncalanma
- Bulantı veya karın bölgesinde rahatsızlık
- Kontrolünü kaybetme korkusu
- Bayılacakmış gibi hissetme
- Yoğun ölüm korkusu
Bu belirtilerin bir bölümü farklı fiziksel sağlık sorunlarında da görülebilir. Bu nedenle özellikle ilk kez ortaya çıkan, şiddetli veya alışılmadık fiziksel belirtileri doğrudan panik atağa bağlamamak önemlidir. Gerektiğinde tıbbi değerlendirme alınmalıdır.
Panik Atak Neden Olur?
Panik atağın ortaya çıkışını her zaman tek bir nedene bağlamak mümkün değildir. Yoğun stres dönemleri, kaygı düzeyindeki artış, kişinin bedensel duyumlarını tehdit olarak yorumlaması ve bazı yaşam deneyimleri sürece eşlik edebilir.
Örneğin kalp atışlarının hızlandığını fark eden bir kişi bunu tehlikeli bir durumun başlangıcı olarak yorumlayabilir. Bu düşünce kaygıyı artırabilir; artan kaygıyla birlikte kalp atışı daha da hızlanabilir. Böylece bedensel belirti ve kaygı birbirini beslemeye başlayabilir.
Kaygının günlük yaşam üzerindeki etkileri hakkında daha fazla bilgi için
anksiyete ile baş etme yöntemleri
yazısını da inceleyebilirsiniz.
Panik Atak Ne Kadar Sürer?
Panik atak sırasında yaşanan korku oldukça yoğun olduğu için kişiye uzun sürüyormuş gibi gelebilir. Belirtiler genellikle kısa süre içerisinde yükselir ve ardından azalmaya başlayabilir.
Ancak bazı kişiler için asıl zorlayıcı süreç atak sona erdikten sonra başlayabilir.
“Ya tekrar olursa?”
Bu düşünce kişinin günlük hayatındaki kararlarını etkilemeye başlayabilir. Daha önce panik atak yaşadığı bir yere gitmekten kaçınabilir, yalnız dışarı çıkmak istemeyebilir veya sürekli bedenindeki değişiklikleri kontrol etmeye başlayabilir.
Panik Atak ve Panik Bozukluk Aynı Şey mi?
Panik atak ve panik bozukluk aynı kavramlar değildir.
Panik atak, kişinin yaşadığı yoğun korku ve beraberindeki belirtileri ifade eder. Panik bozuklukta ise tekrarlayan panik atakların yanı sıra yeni bir atak yaşama konusunda devam eden bir endişe ve buna bağlı davranış değişiklikleri görülebilir.
Örneğin kişi daha önce toplu taşımada panik atak yaşadıysa:
“Metroda tekrar panik atak geçirirsem ne yaparım?”
diye düşünerek metro kullanmaktan kaçınmaya başlayabilir.
Zaman içerisinde bu tür kaçınmalar kişinin sosyal hayatını, iş yaşamını veya günlük rutinlerini kısıtlayabilir.
Panik Atak Sırasında Ne Yapılabilir?
Panik atak sırasında kişinin ilk isteği genellikle yaşadığı belirtileri mümkün olduğunca hızlı şekilde durdurmaktır. Ancak belirtilerle yoğun biçimde mücadele etmek veya sürekli “geçmesi gerekiyor” diye düşünmek bazı kişilerde kaygının daha da artmasına neden olabilir.
O anda mümkün olduğunca bulunduğunuz yerde kalmaya, nefesinizi fark etmeye ve yaşadığınız belirtilerin geçici olduğunu kendinize hatırlatmaya çalışabilirsiniz.
Nefesinizi Yavaşlatmaya Çalışın
Çok hızlı nefes almak baş dönmesi ve nefes alamama hissini daha belirgin hale getirebilir. Nefesi zorla çok derin almaya çalışmak yerine daha doğal ve sakin bir solunum ritmine dönmeye çalışmak yardımcı olabilir.
Dikkatinizi Bulunduğunuz Ortama Yönlendirin
Çevrenizde gördüğünüz nesnelere, duyduğunuz seslere veya bulunduğunuz ortamla ilgili somut ayrıntılara dikkatinizi vermek, zihnin sürekli olarak bedensel belirtilere odaklanmasını azaltmaya yardımcı olabilir.
Yaşadığınız Hissi Hemen Tehlike Olarak Yorumlamayın
Kalbinizin hızlı atması veya yoğun kaygı hissetmeniz, o anda zihninizin ürettiği en kötü senaryonun gerçekleşeceği anlamına gelmez. Bedensel duyumları sürekli kontrol etmek yerine yaşadığınız deneyimi gözlemlemeye çalışabilirsiniz.
Bilinçli farkındalık yaklaşımı hakkında daha fazla bilgi almak için
Mindfulness nedir?
yazısını inceleyebilirsiniz.
Bu öneriler genel bilgilendirme amaçlıdır ve psikolojik ya da tıbbi değerlendirmenin yerine geçmez.
Panik Ataktan Sonra Sürekli Bedeni Kontrol Etmek
Panik atak sonrasında bazı kişiler kalp atışlarını, nefeslerini veya bedenlerindeki küçük değişiklikleri eskisinden daha fazla takip etmeye başlayabilir.
Normalde dikkatinizi çekmeyecek bir kalp atışı bile:
“Yine mi başlıyor?”
düşüncesini tetikleyebilir.
Bu düşünce kaygıyı artırdığında kalp atışlarının hızlanması veya nefes alışverişinin değişmesi gibi yeni bedensel belirtiler ortaya çıkabilir. Kişi de bu belirtileri tehlikenin kanıtı olarak yorumlayabilir.
Böylece bedensel duyum → kaygılı düşünce → artan kaygı → daha fazla bedensel belirti şeklinde devam eden bir döngü oluşabilir.
Panik Atak İçin Ne Zaman Psikolojik Destek Alınmalı?
Bir kez panik atak yaşamak ile panik atak yaşama korkusunun günlük hayatı yönetmeye başlaması arasında önemli bir fark vardır.
Atakların tekrarlaması, sürekli yeni bir atak beklemek, belirli yerlere gitmekten kaçınmak veya günlük yaşamın belirgin şekilde etkilenmeye başlaması durumunda psikolojik destek değerlendirilebilir.
Terapi sürecinde panik belirtilerinin hangi durumlarda ortaya çıktığı, kişinin bedensel duyumları nasıl yorumladığı ve zaman içerisinde hangi kaçınma davranışlarının geliştiği birlikte ele alınabilir.
Psikolojik desteğe ne zaman başvurulabileceği konusunda daha ayrıntılı bilgi için
Psikoloğa ne zaman gidilmeli?
yazısına göz atabilirsiniz.
Panik Atak Terapisinde Neler Ele Alınabilir?
Panik atakla ilişkili psikolojik süreçlerde yalnızca atağın yaşandığı birkaç dakika değil, kişinin atak öncesinde ve sonrasında yaşadıkları da önemlidir.
Örneğin kişinin bedensel belirtilere verdiği anlam, tekrar panik atak yaşama korkusu, kaçındığı ortamlar ve kaygıyla baş etmek için geliştirdiği davranışlar terapi sürecinde ele alınabilecek konular arasındadır.
Amaç kişinin hiçbir zaman kaygı yaşamamasını sağlamak değil; kaygıyı ve bedensel belirtileri daha gerçekçi değerlendirebilmesini ve günlük yaşamının giderek daralmasını önlemeye yardımcı olacak beceriler geliştirmesini desteklemektir.
Çekmeköy’de Panik Atak ve Kaygı İçin Psikolojik Destek
Panik atak yalnızca atağın yaşandığı anla sınırlı kalmayabilir. Tekrar yaşama korkusu, bedensel belirtileri sürekli takip etme ve bazı ortamlardan kaçınma zaman içerisinde günlük yaşamı zorlaştırabilir.
Klinik Psikolog Pelin Aslan Öztürk ile Çekmeköy’deki ofiste panik, kaygı ve anksiyete ile ilişkili psikolojik güçlükler üzerine yüz yüze görüşmeler gerçekleştirilmektedir.
Kaygı, panik bozukluk ve diğer konularla ilgili
çalışma alanlarını
inceleyebilirsiniz.
Yüz yüze görüşmelerin gerçekleştirildiği ortamı ve konum bilgilerini görmek isterseniz
Çekmeköy’deki ofisimizi
inceleyebilirsiniz.
Görüşme süreci hakkında bilgi almak veya randevu oluşturmak için
iletişim sayfasından
ulaşabilirsiniz.